ℹ️🆕🛡️
NOWY HERB GMINY DAMASŁAWEK
Jak poinformował dziś Cyprian Wieczorek – Wójt Gminy Damasławek
Z nowym rokiem ważne wydarzenie – Gmina Damasławek będzie miała nowy herb!!!
🟥Symbole w nowym herbie:
W polu czerwonym pomłość srebrna (godło herbu Nałęcz) z przeplecionym toporem o ostrzu i zaćwieczonym w obuchu krzyżem srebrnymi i stylisku złotym (godło z rycerskiego herbu Pałuki) w słup.🟥Dlaczego zmiana?
Po roku 1990 Gmina Damasławek ustanowiła herb gdzie tarcza herbowa typu francuskiego dzielona w słup, w prawej, czerwonej pobocznicy pół orła srebrnego z herbu Rzeczpospolitej Polskiej (z peerolowskimi gwiazdkami), a w lewej „rolniczy krajobraz” z trzema różnobarwnymi pagórami (prawy zielony, środkowy brązowy, a lewy beżowy lub zielony, błękitny i jasnobrązowy) w polu srebrnym i trzy kłosy pszenicy złote w słup.
Kolorami heraldycznymi są: dwa metale złoto i srebro, zastępowane kolorami żółtym i białym, oraz cztery barwy – czerwona, błękitna, zielona i czarna.
Przy projektowaniu herbów gmin obowiązuje staropolska zasada nie dzielenia tarczy herbowej na pół. Gmina Damasławek nie posiadała do tej pory opracowania historyczno-
heraldycznego, które mogłoby być podstawą do fachowego opracowania symboli naszego samorządu. Dotychczasowy niepoprawny herb, był na tyle uniwersalny, że mógłby być herbem dowolnej gminy wiejskiej w Polsce.
Ponadto wcześniejszy wzór herbu nigdy nie został oficjalnie uzgodniony i zatwierdzony przez Komisję Heraldyczną będącą organem doradczym ministra spraw wewnętrznych i administracji.🟥Uzasadnienie projektu nowego herbu:
Gmina Damasławek leży w centralnej części historycznej krainy o nazwie Pałuki (północny-
wschód Wielkopolski). Jest gminą wybitnie rolniczą.
Na terenie gminy brak osobliwości o charakterze krajoznawczym i przyrodniczym. Zachowane zabytki pochodzą z 2 połowy XIX wieku. Brak wśród nich obiektów, które mogłyby być uwzględnione przy opracowaniu symboliki Gminy.
Przez stulecia patronem jedynej parafii – Kozielsko, której siedziba znajdowała się na terenie Gminy, był św. Andrzej Apostoł, ale w roku 1874 parafia zmieniła patrona na św. Józefa.
Na obszarze ob. gminy w 1 poł. XV wieku lokowano miasto Stępuchowo, ale lokacja była nieudana (ostatnia wzmianka o tym mieście pochodzi z roku 1523), toteż nie zachowały się jakiekolwiek miejskie zabytki sfragistyczne. Nie są znane jakiekolwiek zabytki sfragistyczne poszczególnych sołectw gminy z lat 1793 – 1935. Dlatego też należało sięgnąć do symboliki rycerskiej tej ziemi, tj. Pałuk, a zwłaszcza starożytnego rodu Pałuków.
Niewykluczone, że wczesnośredniowieczny gródek w Smuszewie (gm. Damasaławek), od początków XI wieku był jedną wielu siedzib rodu Pałuków. Pozostałe, również mieściły się w najbliższej okolicy Damasławka, m.in. gródki w Łeknie i Panigrodzie oraz wioskach-
siedliskach:
w Kozielsku, Starężynie (gm. Damasławek), Czeszewie czy Słupach.
Z rodu Pałuków, wywodziło się wiele znaczących postaci (niewykluczone, że posiadali dobra we wspomnianych miejscowościach gm. Damasławek), odgrywających istotną rolę w Królestwie Polskim, a zwłaszcza w Wielkopolsce, którzy są wzmiankowani w źródłach od XII do XV wieku. Arcybiskupami gnieźnieńskimi byli Jakub ze Żnina (2 poł. XI wieku – 1148) i Janusz (zm. 1271). Natomiast krewny Jakuba ze Żnina – komes Zbylut I
z Łekna, odegrał ważną rolę przy zakładaniu klasztoru cystersów w Łeknie w 1142 roku i w ślad za tym uposażył go w 1153 roku wioskami Makronosy i Turza (obie znajdują się na terenie gm. Damasławek). W XIV wieku godność biskupa piastowali: Wojciech z Łekna,
Maciej z Gołańczy,
Zbylut z Wąsosza i Trojan Pałuka. Wojewodami byli: Henryk z Rynarzewa (XIV wiek), Świętosław z Wąsosza (XIV wiek) i Maciej z Wąsosza (XV wiek).
Urzędy kasztelanów pełnili w XIV wieku Sławnik Świętosławic, Zbylut z Gołańczy, Sławnik Stary i Chwał z Werkowa.
Za najwybitniejszego z rodu Pałuków uznaje się Sędziwoja z Szubina (ok. 1328 – 1405), który od 1372 roku był starostą generalnym Wielkopolski, a od 1381 roku wojewodą kaliskim i regentem królewskim.
Herb Pałuków – Pałuka, znany jest z pieczęci kasztelana nakielskiego Zbyluta XIII z 1343 roku, proboszcza poznańskiego Trojana II Pałuki z 1357 roku i opata lubińskiego Wojciecha VI Pałuki z 1371 roku.
Godłem tego herbu jest topór zwrócony w lewo z krzyżem na obuchu. Należy jednak pamiętać, iż stosunkowo nieliczny ród Pałuków ostatecznie zanikł w połowie XV wieku, wcześniej jednak jego przedstawiciele zaczęli pieczętować się herbem Topór, który był znakiem potężnych małopolskich Starzów-
Toporczyków. Być może miało to związek ze zbrojną rywalizacją potężnych sąsiadów – wielkopolskich rodów Nałęczów, Grzymalitów i Porajów (Różyców) w latach 80. XIV wieku albo koligacjami małżeńskimi z małopolskimi Toporami.
Władysław Semkowicz pisze: „PAŁUKA herb szlachecki, rodowe znamie Pałuków. Przedheraldyczne godło Pałuków pojawia się po raz pierwszy na pieczęci Sławnika z 1259 r. W jej polu widnieje zwrócona w lewo siekierka z obuchem wyciętym w dwa języczki. Najstarsze heraldyczne godło w tarczy znamy z pieczęci Zbyluta, kasztelana nakielskiego z 1343 r., na której dostrzegamy toporek zwrócony w lewo z krzyżykiem po stronie prawej. Daty tych dokumentów wyznaczają okres ukształtowania się herbu Pałuka, który przedstawiono ponadto na innych pieczęciach, m.in. Sławnika, syna Świętosława z 1289 r.
Po 1343 r. na wszystkich pieczęciach współrodowców kasztelana Zbyluta nie spotykamy innych znaków a tylko godło heraldyczne, które w drugiej połowie XIV w. upodobniło się do herbu Starżow – Toporczyków. Poczet osób pieczętujących się odmienionym herbem Pałuka rozpoczyna Trojan, prepozyt poznański w 1358 r., który jeszcze w poprzednim roku pieczętował się dawnym godłem rodowym.W 1376 r. Toporem pieczętowali się dwaj inni niewątpliwie przedstawiciele rodu Pałuków Sędziwój z Szubina, wojewoda kaliski i Drogosz z Chrobrza (Małopolska). Godło odmienione zachowało się także na płycie nagrobnej biskupa włocławskiego Zbyluta z 1383 r., który jeszcze w 1365 r.na pieczęci używał herbu Pałuka z dodatkiem krzyżyka.
Przyczyną upodobnienia Pałuki do Topora było zapewne wejście w koligacje z możnym rodem Starżow – Toporczyków w Małopolsce. Pałucy po odziedziczeniu (zapewne po kądzieli po Toporczykach) Chrobrza w ziemi wiślickiej upodobnili swój herb do godła Toporczyków. Jednak nie wszystkie linie weszły do tego rodu, a część z nich zachowała swoją odrębność co wyrażali w używaniu dawnego herbu. Godło ich znamy wyłącznie z pieczęci, gdyż nie zostało odnotowane ani przez Długoszowe Klejnoty ani przez inne herbarze. Może to świadczyć o unifikacji rodu Pałuków z Toporczykami.”
W powiecie kcyńskim od 2 poł. XIV do połowy wieku XVI przedstawicieli rodu Pałuków spotykamy w wielu miejscowościach, m.in.: Czeszewo, Dębogóra, Kozielsko, Słupy, Smuszewo, Starężyn, Zakrzewo, w mieście Łekno/ I dalej, w Grylewie, Danaborzu, Łukowie, Rakowie, mieście Gołańczy, Lipinach, Konarach, Zbyszewicach, Kołybkach, Tomiszewie, Laskownicy Wielkiej. Wśród tych dziewiętnastu miejscowości, cztery leżą na terenie obecnej gminy Damasławek.
Godło z herbu Pałuka pełni funkcję zarówno historycznego, jak i współczesnego symbolu ziemi pałuckiej, toteż występuje w herbach kilku miejscowych samorządów, m.in. powiatów wągrowieckiego i żnińskiego, gminy wiejskiej Wągrowiec, miasta Wągrowiec, na pieczęciach d. miasta Łekno (ob. gmina Wągrowiec), czy też herbie gminy Białośliwie.
Od niepamiętnych czasów na obszarze obecnej gminy Damasławek ścierały się wpływy dwóch potężnych wielkopolskich rodów: Nałęczów i Grzymalitów.
Jednak miedzy końcem XIV a końcem wieku XVII na obszarze obecnej gminy Damasławek dominowali przedstawiciele rodów pieczętujących się herbem Nałęcz, których spotykamy w tym czasie zarówno w Domasławiu Większym i Mniejszym, Piotrkowicach (np. Domasławscy i spokrewnieni z nimi: Nieniewscy, Objezierscy, Wybranowscy czy Wojnowscy), spotykamy ich również w Rakowie, Niemczynie i Niemczynku, np. ród Łekni(e)ńskich.
Po kilkudziesięcioletniej przerwie, na obszarze ob. gminy, bo w dobrach stępuchowskich w roku 1788 pojawił się kolejny ród – Moszczeńskich, który również pieczętował się herbem Nałęcz. W latach 1870-80 w Stępuchowie wybudowali istniejący do dnia dzisiejszego okazały pałac, a w Kozielsku po spaleniu się w roku 1867 drewnianego kościoła, ufundowali nowy murowany p.w. św. Józefa. Budowę ukończono w roku 1874. Ostatnim właścicielem dóbr stępuchowskich dóbr, był zmarły w 1932 roku dr Tadeusz Moszczeński, a następnie jego spadkobiercy. Na kozielskim cmentarzu leży cztery pokolenia Moszczeńskich. Należy dodać, że posiadali oni dobra w prawie połowie miejscowości obecnej gminy Damasławek. Członkowie rodziny Moszczeńskich prowadzili działalność patriotyczną i walczyli w czasie Wiosny Ludów, za co byli represjonowani przez władze pruskie. W drugiej połowie XIX wieku byli wybijającymi się rolnikami i współzałożycielami Centralnego Towarzystwa Gospodarczego. Podobnie, jak inni polscy ziemianie angażowali się finansowo w pozarolnicze przedsięwzięcia, m.in. wspierając działalność kulturalną i oświatową wśród polskich włościan. Dlatego w projekcie herbu gminy Damasławek znalazła się srebrna pomłość z herbu rodowego Nałęcz.
